GÖKTÜRK ALFABESİNİN KÖKENİ İLE İLGİLİ 9 GÖRÜŞ


Gokturkce Nasıl Oluştu


GÖKTÜRK ALFABESİNİN KÖKENİ İLE İLGİLİ 9 GÖRÜŞ

Göktürk Alfabesinin kökeni konusunda bilim adamları (Türkologlar) arasında ortak karara varılamamıştır. Bu görüşler aşağıda maddeler halinde verilecektir.

Göktürkçe yazıların bulunuşundan bugüne dek çeşitli görüşler ileri sürülmüş; ama bu görüşlerin herhangi birinde ortaklık sağlanamamıştır.

Göktürk Abecesinin (Alfabesinin) kökeniyle ilgili 9 görüş şunlardır:

  1. Karya, Likya, Hitit vb Anadolu yazılarından çıktığı görüşü
  2. Göktürk harflerinin, İskandinav Runik alfabesine dayandığı görüşü.
  3. Pehlevi ve Soğdca gibi İran dilleri aracılığıyla ya da doğrudan Arami kökenli bir alfabe olduğu görüşü.
  4. Eski Türk damgalarından çıktığı görüşü.
  5. Arami asıllı ama millileştirilmiş diyenler.
  6. Türk dini ayinlerine ait şekil ve sembollerin Göktürk Alfabesinin kökeni olduğu görüşü.
  7. Türkler tarafından icat edilmiştir. İdeogramlardan çıkmıştır.
  8. Hece sistemli daha eski bilinmeyen bir bilinmeyen alfabeden gelmiştir.
  9. Taklit yoluyla Türk icadıdır.

Göktürk yazsının kökenini ararken yazının yapısına değil harflerin şekline bakmak aslında doğru olmamıştır. Ancak bu bakış da Türk işaretlerinin, Soğdak harflerinden çok damga ve resimlere benzediğini gösterir. Ve “kendiliğinden doğma” fikrine hak kazandırır. Genel yazı teorisindeki “yeni bir yazı uydurulurken mucidin, uygarlığın mevcut resim fonuna başvurduğu savına”da “uygun düşer.”

Yukarıdaki görüşle arasında en yaygın olanları; Göktürk alfabesini pehlevi, Soğdak, Part gibi İrani bir alfabeye ve onlar kanalıyla Arami alfabesine bağlamak veya doğrudan doğruya daha eski bir Sami yazısına dayandırmaktır. Eski Anadolu ve İskandinav Runiği görüşleri tutunamamıştır. Göktürk damgaları şekilce İskandinav Runik damgalarına benzediği halde, hatta batı literatüründe Runik bi alfabe olarak adlandırıldığı halde, benzer biçimdeki harflerin farklı seslere karşılık olması dolayısıyla kurulan irtibat kabul olmamıştır.

İkinci yaygın görüş Göktürk alfabesinin Türkler tarafından icat edildiği görüşüdür. Hatta bazı bilim adamları Türklerin dini ayinlerdeki jest ve sembollerini, harflerin kökeni olarak görürler. Bazıları da yabancı etkisini göz ardı etmemekten bahsederler.

KAYNAK:

  1. Bu yazı Başlangıçtan “Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi” adlı kitaptan alıntılanarak kısaltılmıştır. Yazar: Prof. Dr. Ahmet B. ERCİLASUN (Hayatı)